{"id":80,"date":"2018-12-10T12:31:47","date_gmt":"2018-12-10T12:31:47","guid":{"rendered":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/?p=80"},"modified":"2018-12-10T13:41:12","modified_gmt":"2018-12-10T13:41:12","slug":"os-presos-de-san-anton","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/?p=80","title":{"rendered":"Os presos de San Ant\u00f3n."},"content":{"rendered":"\n

Parece ser que o primeiro inquilino involuntario desta prisi\u00f3n foi, en 1686, o torreiro G\u00f3mez Catoira <\/strong>por non exercer debidamente as s\u00faas obrigas, consistentes no encendido do farol da torre de H\u00e9rcules, e s\u00ed cumplir coa s\u00faa devoci\u00f3n, que non era outra que a malversaci\u00f3n de fondos.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Castelo de San Ant\u00f3n<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Como resulta evidente un museo que ocupa un edificio hist\u00f3rico, como un castelo, non so acolle pezas de maoir o menor interese, como iremos describindo neste blog. Tam\u00e9n ten historia. O artigo que reproducimos a continuaci\u00f3n foi publicado por Xes\u00fas Ba\u00f1os<\/strong> no Boletin da Asociacion.

O castelo de San Ant\u00f3n foi prisi\u00f3n pol\u00edtica e militar, na que penaron importantes persoeiros como Malaspina e das que imos facer un breve relatorio.<\/p>\n\n\n\n

Dram\u00e1tica foi a cadea de Gaspar Enr\u00edquez Sarmiento Sanjurjo de Valladares<\/strong>, que a mediados do s\u00e9culo XVIII, ocupou un dos calabozos ao ser acusado, en uni\u00f3n da s\u00faa nai, do asesinato do seu pai, o marqu\u00e9s de Valladares, e que se deixou morrer de fame.<\/p>\n\n\n\n

En 1813 ocupou unha celda da prisi\u00f3n Antonio de la Pe\u00f1a<\/strong>, director da publicaci\u00f3n \u00abEl Ciudadano por la Constituci\u00f3n\u00bb<\/em>. De 1814 a 1815 pasou polo c\u00e1rcere coru\u00f1\u00e9s o intelectual liberal vasco Agust\u00edn de Foronda<\/strong>. En 1824 foron detidos Juan Antonio de la Vega<\/strong>, pai de Juana de Vega, marquesa de Espoz y Mina, e Juan Esteban Lozano de Torres<\/strong>, ministro de Fernando VII, a quen se lle conmutou a pena de morte polo desterro a Astorga.<\/p>\n\n\n\n

En 1823 prod\u00facese o episodio m\u00e1is sanguento da historia da prisi\u00f3n, pois cincuenta absolutistas son asasinados a coitelo e os seus corpos botados ao mar.<\/p>\n\n\n\n

Voluntario foi o encerro do Xeneral Francisco Puig Semper <\/strong>que tras negarse a reprimir o pronunciamento de Sol\u00eds contra Mendiz\u00e1bal en Ponte Sig\u00fceiro (1846), presentouse na porta do castelo para a s\u00faa detenci\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n

En 1866 son enviados ao castelo de San Ant\u00f3n os prisioneiros da\u00a0embarcaci\u00f3n Maule<\/strong>, capturados durante a guerra que Espa\u00f1a manti\u00f1a con Chile e Per\u00fa. Dous anos despois foi detido o marino liberal\u00a0Manuel Pereira.<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

\"mamedcasanova\"\/
Mamed Casanova<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Movida resultou a estancia, entre 1902 e 1903, do bandoleiro\u00a0Mamed Casanova, \u00abToribio\u00bb<\/strong>, natural de Gra\u00f1as de Sor, do que se dic\u00eda nunha copla popular: \u00abA Mamed lo persigue la Guardia Civil, pero el bandolero, conoce el pa\u00eds\u00bb. Logo de ser condenado \u00e1 pena de morte, recibe en San Ant\u00f3n a nova da conmutaci\u00f3n da pena pola cadea perpetua e do seu traslado a Valencia.<\/p>\n\n\n\n

A\u00ednda que os nomes que nos resultan m\u00e1is co\u00f1ecidos son os de Villarroel, Macanaz, Malaspina ou Porlier.
<\/p>\n\n\n\n

\"Antonio
Antonio de Villaroel<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

O xeneral\u00a0Antonio de Villarroel<\/strong>, primeira personalidade de renome que sufriu cadea en San Ant\u00f3n, era o xefe militar encargado da defensa de Barcelona ao remate da Guerra de Sucesi\u00f3n, entre os partidarios do rei Felipe V (Castilla, Francia) e do arquiduque Carlos (Catalu\u00f1a, Arag\u00f3n, Inglaterra, Holanda). A cidade foi rendida o d\u00eda 11 de setembro de 1714, logo dun asedio de trece meses, e entregada ao duque de Berwick, xeneral do ex\u00e9rcito borb\u00f3nico. Como lembranza desa data, o 11 de setembro, cel\u00e9brase a Diada, festa nacional de Catalu\u00f1a. Villarroel permaneceu no castelo de San Ant\u00f3n entre os anos 1716-19 e logo foi trasladado ao Alc\u00e1zar de Segovia, cidade na que terminar\u00eda por establecerse, cobrando un retiro concedido polo emperador Carlos VI de Austria.<\/p>\n\n\n\n

\"Melchor
Melchor de Macanaz<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Logo tocoulle a vez a un destacado pol\u00edtico ao servicio do rei Felipe V,\u00a0Melchor de Macanaz<\/strong>, do que foi Secretario particular, v\u00edctima dun longo proceso que acabar\u00eda cos seus \u00f3sos en San Ant\u00f3n, magn\u00edficamente contado nunha obra de Carmen Mart\u00edn Gaite, \u00abEl proceso Macanaz\u00bb, e a quen debemos, entre outras cousas, a creaci\u00f3n da Biblioteca Nacional,
Macanaz, f\u00e9rreo centralista, partidario de reformar a Administraci\u00f3n do Estado, a Inquisici\u00f3n e as relaci\u00f3ns entre a Igrexa e o Estado, as\u00ed como de primar as regal\u00edas do soberano, foi destituido de todos os cargos cando un informe secreto sobre esta cuesti\u00f3n foi parar \u00e1s mans da Inquisici\u00f3n. O seu desterro en Francia durou trinta e catro anos, durante os que escribiu incansablemente. Trala morte de Felipe V, foi nomeado por Fernando VI como Plenipotenciario no Congreso de Breda pero ca\u00eddo novamente en desgracia \u00e9 recluido no castelo de San Ant\u00f3n en 1748. Gracias \u00e1s influencias de destacadas personalidades, como o Marqu\u00e9s de la Ensenada, foi trasladado ese mesmo ano ata o cuartel de San Francisco (co\u00f1ecido despois como cuartel de Macanaz), onde permaneceu ata 1760; ese ano \u00e9 liberado por Carlos III, cando contaba case noventa anos de idade.
D\u00e1se a triste circunstancia de que o seu neto\u00a0Pedro de Macanaz<\/strong>, Ministro de Gracia y Justicia con Fernando VII, en 1814, tam\u00e9n sufriu cadea na fortaleza no ano 1822 por un delito de suborno.

<\/p>\n\n\n\n

\"malaspina1\"\/
Alessandro Malaspina<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

O m\u00e1is ilustre dos presos de San Ant\u00f3n, foi o marino e pol\u00edtico italiano Alessandro Malaspina<\/strong>, que estivo ao servicio dos reis Carlos III e Carlos IV, responsable da m\u00e1is formidable expedici\u00f3n cient\u00edfica da historia espa\u00f1ola, equiparable \u00e1s viaxes de Cook. Entre os anos 1789 e 1794, a expedici\u00f3n Malaspina vai percorrer os m\u00e1is importantes portos da costa occidental americana, entre Cabo de Hornos e Alaska (Valpara\u00edso, El Callao, Acapulco, Nutka\u2026), logo de ter recalado previamente en Montevideo, Buenos Aires ou nas Malvinas. A derrota continuar\u00eda logo polas Marianas, Vavao, Manila, Sidney\u2026
Malaspina decatouse da necesidade de acometer importantes reformas para evitar o desmembramento do Imperio Espa\u00f1ol en Am\u00e9rica; prop\u00faxolle ao rei Carlos IV algunha das s\u00faas soluci\u00f3ns, sendo acusado polo ministro Godoy dun complot contra o Estado, e logo dun xu\u00edzo inxusto foi condenado a presidio.
Entre abril de 1796 e decembro de 1802 os muros da fortaleza acolleron a Malaspina e se non cumpliu a totalidade da pena imposta, dez anos e un d\u00eda, foi porque se lle conmutou pola pena de exilio, gracias \u00e1s xesti\u00f3ns do conde Melzi e de Napole\u00f3n Bonaparte.
Durante o seu cativerio Malaspina vai padecer a humidade e o fr\u00edo do castelo, recluido na santab\u00e1rbara da dereita, segundo se entra no patio, as\u00ed como unha mala alimentaci\u00f3n, responsable das doenzas de escorbuto e de beriberi que vai sufrer, pola carencia das vitaminas C e B, e que, parad\u00f3xicamente, combatera con eficacia na s\u00faa viaxe. A pesar destas penalidades a causa da s\u00faa morte non se derivou destas enfermidades, senon que vai falecer, en 1810, por mor dun tumor de colon.
A s\u00faa cadea s\u00f3 se vai ver aliviada pola relaci\u00f3n de confianza que manti\u00f1a co gobernador do castelo Manuel Ochoa, co Marqu\u00e9s de Mos, e co capel\u00e1n da fortaleza, que incluso chegou a cederlle as s\u00faas dependencias. Tan fascinante deb\u00eda de ser a personalidade do prisioneiro que a pesar da prohibici\u00f3n permit\u00eduselle pasear polo castelo, recibir correspondencia, e facilit\u00e1ronselle libros para a s\u00faa lectura. Dada a situaci\u00f3n pol\u00edtica existente en Espa\u00f1a naquela \u00e9poca, resulta pouco probable que fose visitado por Alexander von Humboldt, na partida da s\u00faa expedici\u00f3n cient\u00edfica a Am\u00e9rica do Sur o 5 de xu\u00f1o de 1799, xa que a pesar de ser sabedor de que Malaspina estaba preso no castelo, seguramente non intentar\u00eda entrevistarse con \u00e9l para non po\u00f1er en perigo a partida da s\u00faa viaxe.

<\/p>\n\n\n\n

\"Juan
Juan D\u00edaz Porlier<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

O \u00faltimo inquilino ilustre da fortaleza foi o Mariscal Juan D\u00edaz Porlier, \u00abO Marquesito\u00bb<\/strong>. Este militar, nado en Cartagena de Indias, participou con dezasete anos na batalla de Trafalgar e logo tivo unha destacada actividade guerrilleira contra os franceses durante a Guerra da Independencia, acadando o grao de coronel. Tras abrazar as ideas liberais foi condenado a prisi\u00f3n no castelo de San Ant\u00f3n en xullo do 1814. Por motivos de sa\u00fade foi parar ao balneario de Arteixo, onde ideou o pronunciamento liberal do 18 de setembro de 1815, fac\u00e9ndose co control da cidade da Coru\u00f1a. Marchou logo cara a Santiago pero foi traicionado, detido e trasladado ao castelo de San Ant\u00f3n. Logo duns d\u00edas, nos que ocupou a primeira celda do patio, no seu lado dereito, foi levado ao C\u00e1rcere Real e o d\u00eda 3 de outubro de 1815 aforcado no Campo da Le\u00f1a (chamado tam\u00e9n Campo da Horca).<\/p>\n\n\n\n

No ano 1960 o castelo de San Ant\u00f3n deixou de ser prisi\u00f3n e o Museo Arqueol\u00f3xico inaugurouse no ano 1968. As casamatas do patio, antigas celdas, albergan agora as colecci\u00f3ns de escultura medieval e de her\u00e1ldica.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Parece ser que o primeiro inquilino involuntario desta prisi\u00f3n foi, en 1686, o torreiro G\u00f3mez Catoira por non exercer debidamente as s\u00faas obrigas, consistentes no encendido do farol da torre de H\u00e9rcules, e s\u00ed cumplir coa s\u00faa devoci\u00f3n, que non era outra que a malversaci\u00f3n de fondos. Como resulta evidente un museo que ocupa un edificio hist\u00f3rico, … Continuar leyendo \u00abOs presos de San Ant\u00f3n.\u00bb<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80"}],"collection":[{"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=80"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91,"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80\/revisions\/91"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=80"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=80"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=80"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}