{"id":35,"date":"2018-11-26T23:43:23","date_gmt":"2018-11-26T23:43:23","guid":{"rendered":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/?p=35"},"modified":"2018-11-27T13:52:27","modified_gmt":"2018-11-27T13:52:27","slug":"o-celtismo-en-galicia","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/?p=35","title":{"rendered":"O celtismo en Galicia"},"content":{"rendered":"

Este artigo foi publicado orixinalmente en castel\u00e1n en d\u00faas partes, por Amando Ba\u00f1os Rodr\u00edguez nos bolet\u00edns 15 e 16 do ano 2008.<\/em><\/p>\n

\"\"
Nicolai Abilgaar. Ossian<\/figcaption><\/figure>\n

As elites pol\u00edticas e culturais e os medios de comunicaci\u00f3n de que dispo\u00f1en desempe\u00f1an un papel clave na invenci\u00f3n e reinvenci\u00f3n das naci\u00f3ns. Entre un amplo n\u00famero de posibilidades (cultura dos castros, celtas, romanos, suevos\u2026), os construtores dunha identidade nacional en Galicia elixiron con preferencia a celta. Neste traballo tratamos de botar luz sobre o motivo desa elecci\u00f3n.
\nNos \u00faltimos anos a idea\u00a0dunha Galicia celta seguiu arraigando a nivel popular<\/p>\n

mentres que a nivel hist\u00f3rico e cient\u00edfico foise po\u00f1endo cada vez m\u00e1is en d\u00fabida.
\nVexamos brevemente como se formulan hoxe en d\u00eda eses dous puntos de vista a trav\u00e9s de dous co\u00f1ecidos autores:
\nO historiador Antonio de la Pe\u00f1a Santos \u00e9 un dos representantes da corrente que se op\u00f3n \u00e1 idea dunha Galicia c\u00e9ltica:
\n\u00abEl mito del celtismo gallego, aunque ya presente en cierto modo en algunos escritores de la Ilustraci\u00f3n, fue inventado por los autores de la corriente historiogr\u00e1fica rom\u00e1ntica, a lo largo de la segunda mitad del siglo XIX, con el fin de dotar a estas tierras y a sus gentes de unos antepasados puros y gloriosos que les hiciesen sentir el orgullo de ser gallegos, y al tiempo, de unas se\u00f1as de identidad que les permitiesen, por un lado, marcar sus diferencias con el resto de la poblaci\u00f3n peninsular -preferentemente con la de Castilla-, y por otro unirse a otros pueblos atl\u00e1nticos tambi\u00e9n de presunta etnicidad c\u00e9ltica, tambi\u00e9n de religi\u00f3n cat\u00f3lica y tambi\u00e9n sojuzgados por potencias extranjeras: Irlanda, Escocia, Breta\u00f1a? La cosa funcion\u00f3 a pesar de su claro car\u00e1cter de falsificaci\u00f3n hist\u00f3rica, y a\u00fan hoy el popular celtismo galaico es mantenido y defendido con decisi\u00f3n en ciertos ambientes ideol\u00f3gicos muy poco progresistas\u201d.
\nObservemos agora a opini\u00f3n do escritor e ensa\u00edsta Suso de Toro sobre o mesmo tema:<\/p>\n

\"\"
Suso de Toro<\/figcaption><\/figure>\n

\u00abAs\u00ed aprendimos que os nosos antepasados non eran celtas, non; eran unha cousa rara e distinta para os que lle houbo que inventar un nome, ben feo: os \u00abcastrexos\u00bb. Non po\u00f1o en d\u00fabida os rasgos espec\u00edficos da cultura dos castros do NO peninsular, mais arrancalos do contexto da civilizaci\u00f3n indoeuropea \u00e1 que pertencen, \u00e9 pura ideolox\u00eda. \u00c9 puro odio de colonizador. As culturas do bronce e do ferro das distintas \u00e1reas te\u00f1en rasgos espec\u00edficos, mais a ese continuo de tecnolox\u00edas, formas e sustratos ling\u00fc\u00edsticos os europeos cham\u00e1moslle celtas. \u00bfEn toda Europa se lle chama celtas, excepto na Galiza. ?
\n\u00bfPor que non habemos rir todos de todo? En todo caso te\u00f1o moi claro que o anticeltismo que subxace nos libros de texto nos que educan aos nosos fillos, e co que abren a nosa prehistoria, \u00e9 un combate ideol\u00f3xico iniciado na posguerra contra a construci\u00f3n dunha prehistoria propia, contra Cuevillas. O anticeltismo \u00e9 un componente especifico para Galiza dunha ideolox\u00eda integrista: o espa\u00f1olismo\u00a0castellanista\u00bb.
\nComo vemos a pol\u00e9mica sobre a importancia dos celtas na historia de Galicia a\u00ednda non est\u00e1 conclu\u00edda e seguir\u00e1 vixente durante moitos anos.
\nAdemais continuamente xorden novas publicaci\u00f3ns que volven po\u00f1er en d\u00fabida as teor\u00edas existentes, como sucede cun recente libro de Bryan Sykes, profesor de xen\u00e9tica humana da Universidade de Oxford que considera que a maior\u00eda dos habitantes de Gran Breta\u00f1a e Irlanda son de orixe celta e chegaron por mar dende a pen\u00ednsula ib\u00e9rica \u00e1s illas entre o 5000 e o 4000 A.C.
\nNeste traballo \u00edmonos limitar a ver como xurdiu en Europa e en Galicia o interese polo celtismo entendido como explicaci\u00f3n da orixe de diversos pobos e naci\u00f3ns e como se foi estendendo e asentando como un dos grandes mitos dos \u00faltimos tres s\u00e9culos.
\nINICIOS DO CELTISMO:
\nEn 1708 o abade bret\u00f3n Paul-Yves Pezron publicou en Francia, a obra \u201cAntiquit\u00e9 da nation et da langue des celtes\u00bb. A teor\u00eda de Pezron, en li\u00f1as xerais, defend\u00eda que os franceses descend\u00edan dos celtas, pobo glorioso e heroico.<\/p>\n

\"\"
Casco celta. Museo Diocesano de Tui.<\/figcaption><\/figure>\n

Nela estuda a lingua que a\u00ednda se falaba en Breta\u00f1a, chegando \u00e1
\nconclusi\u00f3n de que se trataba da\u00a0continuaci\u00f3n directa dos antigos
\ngalos e destacaba -sen falar a\u00ednda dunha lingua \u201ccelta\u201d- as semellanzas entre esta e o gal\u00e9s.
\nO seu maior m\u00e9rito foi que, traducida ao ingl\u00e9s, foi lida polo gal\u00e9s Edward Lhuyd, quen se inspirou nela para o seu \u201cArchaeologia Brit\u00e1nica\u00bb, obra inacabada que marcou o destino do celtismo moderno. Lhuyd foi o primeiro que utilizou o termo colectivo \u201ccelta\u201d e o que, ao ocuparse de xeito sistem\u00e1tico da lingua galesa, sentou as bases para os estudos de ling\u00fc\u00edstica e antropolox\u00eda celtas.
\nPezron afirmaba que os celtas descend\u00edan directamente de No\u00e9 a trav\u00e9s do seu neto Gomer, fillo de Japhet, por iso inicialmente recibiron o nome de gomarianos ou gomaritas e m\u00e1is tarde acabar\u00edan recibindo o nome de celtas ou galos que significa \u00abhomes valerosos\u00bb.
\nNeste punto, temos que recordar que para os cristi\u00e1ns a historia se volvera escribir a partir de No\u00e9 pois ao Diluvio s\u00f3 sobreviviron No\u00e9, os seus tres fillos, e as esposas de todos eles.
\nO X\u00e9nese 10:1 di: \u201cEsta \u00e9 a descendencia dos fillos de No\u00e9: Sem, Cam e Jafet, dos cales naceron fillos despois do diluvio. Fillos de Jafet foron Gomer, Magog, Madai, Javan, Tubal, Mesec e Tiras.\u00bb
\nO X\u00e9nese 9:27 dinos que Jafet foi o terceiro fillo de No\u00e9, e foi bendicido por este despois do Diluvio, promet\u00e9ndolle unha longa descendencia, que se identifica coa raza branca. Sem e Cam ser\u00edan, respectivamente, a orixe dos pobos semitas e africanos.
\nNon nos debe sorprender o interese por Jafet e Gomer xa que ao igual que os israelitas se senten descendentes de Isaac e os \u00e1rabes de Ismael, os cristi\u00e1ns tam\u00e9n necesitaban unha figura b\u00edblica para xustificar a s\u00faa expansi\u00f3n. Xa Alfonso X na s\u00faa Cr\u00f3nica Xeral, 3 (c.1270), sinalara: \u00abDe Gomer, fijo de Japhet, uinieron los que poblaron Galacia, e fueron por end llamados gallogreci\u00bb.<\/p>\n

\"\"
Girodet. Ossian recibe as almas dos heroes mortos pola patria.<\/figcaption><\/figure>\n

O MITO DE OSSIAN E O \u201cRENACER DOS CELTAS\u201d
\nO Tratado de Uni\u00f3n con Inglaterra de 1707 concitou o rexeitamento de amplas partes de Escocia, especialmente das Terras Altas que ti\u00f1an uns intereses econ\u00f3micos diferentes \u00e1s Terras Baixas, as cales manti\u00f1an unha relaci\u00f3n moito m\u00e1is flu\u00edda con Inglaterra.
\nO 16 de abril de 1746, na batalla de Culloden, as guerras xacobitas escocesas supuxeron o fin dos antigos clans ga\u00e9licos.<\/p>\n

\"\"
Memorial da batalla de Culloden<\/figcaption><\/figure>\n

Trala definitiva ca\u00edda dunha Escocia independente chegou o momento de descubrir a vida arcaica das Terras Altas escocesas. O home que o conseguiu cun \u00e9xito contundente foi o poeta escoc\u00e9s James Macpherson (1736-1796).<\/p>\n

Os escoceses, humillados, despois de ser aniquilados como Estado, pux\u00e9ronse a buscar elementos de identidade nacional e empezaron a po\u00f1er de moda o antigo.
\nEntre as lendas m\u00e1is populares de Irlanda e Escocia encontr\u00e1base a figura de Ossian (Oisin, en irland\u00e9s), fillo de Figal, h\u00e9roe irland\u00e9s (Fionn Mac Cumhail). Ossian \u00e9, na mitolox\u00eda irlandesa, un bardo ga\u00e9lico, do ciclo de Fenian, do III s\u00e9culo d.C. \u00c9 o bardo que narraba gran parte do ciclo. Macpherson representouno como un vello poeta cego que canta no castelo derru\u00eddo do seu pai.
\nA lenda dic\u00eda que Ossian viaxara \u00e1 terra da eterna xuventude e que ao regresar puidera comprobar que o seu pai hab\u00eda tempo que morrera e que Irlanda estaba a converterse ao cristianismo.<\/p>\n

\"\"
James Macpherson retratado por George Romney<\/figcaption><\/figure>\n

James Macpherson recuperou a figura de Ossian coa publicaci\u00f3n en 1760 de \u00abFragments of Ancient Poetry collected in the Highlands of Scotland\u00bb afirmando que os traducira de manuscritos ga\u00e9licos.
\nOs Fragmentos foron considerados restos aut\u00e9nticos da antiga poes\u00eda celta e foron recibidos con grande entusiasmo. Todo o mundo os l\u00eda e admiraba e o ambiente literario quedou conmocionado.
\nComo se pensou que se poder\u00edan recuperar outros poemas, p\u00faxose en marcha inmediatamente unha subscrici\u00f3n para que Macpherson puidese deixar o seu emprego como preceptor nunha familia e puidese percorrer as Terras Altas e as Illas recollendo o resto do que se cr\u00eda unha tradici\u00f3n \u00e9pica ga\u00e9lica, antes de que desaparecese de todo. Macpherson, xunto cun amigo m\u00e1is versado en ga\u00e9lico ca el e varias cartas de recomendaci\u00f3n dirixidas aos nobres residentes nas Highlands, viaxou por estas facendo d\u00faas viaxes, un a principios do outono de 1760 e outra a finais da primavera de 1761, recollendo textos manuscritos e anotando canci\u00f3ns de fontes orais.
\nCon eses materiais e unha ampla \u00abreconstruci\u00f3n creativa\u00bb presentou, en 1762, despois do seu regreso a Edinburgo, a primeira parte do resultado da s\u00faa misi\u00f3n nun libro titulado \u00abFingal, an Ancient Epic Poem, in 6 books; together with several other Poems, composed by Ossian, the son of Fingal; translated from the Gaelic\u00bb. Estes poemas foron recibidos a\u00ednda con maior alborozo e convert\u00e9ronse nun best seller do seu tempo.\u00a0A demanda das s\u00faas obras foi inmensa e a fama de Macpherson como tradutor e sabio estendeuse rapidamente non s\u00f3 por Gran Breta\u00f1a sen\u00f3n por toda Europa.
\nAo ano seguinte, en 1763, publicou \u00abTemora, in eight books, with other Poems, by Ossian\u201d. Tivo tam\u00e9n unha boa acollida a\u00ednda que non co mesmo grao de entusiasmo que tiveran as obras precedentes xa que se empezaba a estender a sospeita sobre a autenticidade destas poes\u00edas.<\/p>\n

\"\"
Obra de James Macpherson.<\/figcaption><\/figure>\n

Seguiu publicando traduci\u00f3ns durante os dous seguintes anos, que tiveron varias edici\u00f3ns, culminando o seu traballo coa edici\u00f3n da colecci\u00f3n completa, \u00abThe Works of Ossian\u00bb, en 1765.
\nMacpherson foi apremiado para que mostrase os manuscritos orixinais e como non pod\u00eda achegar probas claras insistiu en que reproducira vellos textos ga\u00e9licos escritos despois de s\u00e9culos de tradici\u00f3n oral. Un dos primeiros en sospeitar sobre a verosimilitude dos textos foi Samuel Johnson (1709-1784), que na s\u00faa obra \u201cA journey to the Western Islands of Scotland?, publicado en 1775, narra como descubriu que a poboaci\u00f3n era case analfabeta a\u00ednda que existise unha forte tradici\u00f3n oral. Chegou \u00e1 conclusi\u00f3n de que MacPherson creara Ossian utilizando vellas baladas mestur\u00e1ndoas coa s\u00faa propia imaxinaci\u00f3n. A pol\u00e9mica continuou ata principios do s\u00e9culo XIX, con discusi\u00f3ns sobre se os poemas se baseaban en fontes irlandesas, en fontes escritas en ingl\u00e9s, en fragmentos ga\u00e9licos refundidos no texto de Macpherson como conclu\u00edu Samuel Johnson ou en tradici\u00f3ns orais en ga\u00e9lico escoc\u00e9s como afirmaba o propio Macpherson.
\nAs discusi\u00f3ns sobre a autenticidade estend\u00e9ronse durante 60 anos despois da s\u00faa publicaci\u00f3n. Converteuse nun t\u00f3pico de conversaci\u00f3n en c\u00edrculos privados e os defensores e detractores da obra enle\u00e1ronse en \u00e1speras disputas.
\nA pesares de que a verdade nos \u00e9 desco\u00f1ecida, os estudosos modernos tenden a crer que Macpherson recollera realmente baladas ga\u00e9licas de Ossian, pero que as adaptou \u00e1 sensibilidade contempor\u00e1nea, alterando o car\u00e1cter e as ideas orixinais e introducindo moito material propio. Moitos opinan que a cuesti\u00f3n da autenticidade non deber\u00eda ocultar o m\u00e9rito art\u00edstico e o significado cultural dos poemas xa que o interese por Ossian se estendeu por toda Europa. Verdade ou mentira o que non se pode negar \u00e9 o grande impacto de Ossian na formaci\u00f3n do romanticismo.<\/p>\n

\"\"
Cartel da \u00d3pera Norma de Rafal Olbinski.<\/figcaption><\/figure>\n

Dende ent\u00f3n a celtoman\u00eda xa non se detivo. En Inglaterra fund\u00e1ronse ordes dru\u00eddicas, que fac\u00edan fantasiosas celebraci\u00f3ns do solsticio no supostamente c\u00e9ltico Stonehenge. E a moda estendeuse r\u00e1pidamente a outros pa\u00edses. Un dos produtos desa moda foi a \u00f3pera de Vincenzo Bellini, \u201cNorma\u201d, estreada en 1831 na Scala de Mil\u00e1n onde figuran todos os t\u00f3picos do celtismo: os dru\u00eddas, os bosques sagrados, os bardos, as sacerdotisas, os guerreiros galos, a pedra sagrada, o visgo e a cacharela.
\nMentres tanto en Alema\u00f1a, Johann Gottfried Herder, amigo de Goethe, escribiu un ensaio titulado \u201cExtracto dunha correspondencia sobre Ossian e as canci\u00f3ns de antigas xentes\u201d, nos inicios do movemento \u00abSturm und Drang\u00bb (tempestade e \u00edmpeto), movemento literario que anticipaba o romanticismo ao reclamar unha concepci\u00f3n nacional para a arte e reivindicar a exaltaci\u00f3n do individualismo e os sentimentos como fonte de inspiraci\u00f3n. Desenvolveuse durante a \u00faltima metade do s\u00e9culo XVIII sucedendo e opo\u00f1\u00e9ndose \u00e1 Ilustraci\u00f3n alem\u00e1 ou Aufkl\u00e4rung e constitu\u00edndose en precedente do posterior Romanticismo. Tr\u00e1tase dunha reacci\u00f3n contra o que era visto como unha excesiva tradici\u00f3n literaria racionalista.<\/p>\n

\"\"
Retrato de Herder.<\/figcaption><\/figure>\n

Herder, ao igual que moitos outros, cr\u00eda na autenticidade dos poemas de Ossian, deixouse influ\u00edr por Macpherson e converteuse en admirador das obras de Shakespeare ao que consideraba un revolucionario xa que rompera cos moldes cl\u00e1sicos do teatro afast\u00e1ndose do canon establecido de espazo, tempo e acci\u00f3n.
\nAs obras de Ossian traduc\u00edronse moi pronto a case todos os idiomas europeos e tiveron numerosas edici\u00f3ns.
\nInspiraron artistas por todas as partes e animaron outros escritores a buscar en Alema\u00f1a e Escandinavia o seu pasado n\u00f3rdico o que empezaron a considerar tan digno de louvanza como o pasado romano e grego. Mesmo atraeu a atenci\u00f3n de Napole\u00f3n do que se di que levaba a traduci\u00f3n italiana do libro con el nas s\u00faas campa\u00f1as.
\nTampouco os pintores foron alleos a esta moda e entre os cadros m\u00e1is co\u00f1ecidos figuran o do pintor dan\u00e9s Nicolai Abildgaard, \u00abOssian\u00bb (1782), o de Fran\u00e7ois Gerard, \u00abOssian evoca as pantasmas ao son da s\u00faa harpa\u201d (1801), o de Girodet, \u201cOssian recibe as almas dos heroes mortos pola patria\u201d (1801) e os de Ingres, \u00abO sono de Ossian\u201d, (1813) e \u201cAs canci\u00f3ns de Ossian\u00bb (1811-13).<\/p>\n

\"\"
Ingres. As canci\u00f3ns de Ossian.<\/figcaption><\/figure>\n

A obra influenciou moitos escritores, inclu\u00edndo a un mozo Walter Scott (1771-1832), a Lord Alfred Tennyson (1809-1892) compositor de baladas inspiradas no mito de Ossian e a J. W. von Goetthe, cuxa traduci\u00f3n dunha parte das obras de Macpherson figura nun dos libros m\u00e1is importantes do prerromanticismo, \u201cAs desventuras do mozo Werther\u00bb (1774). Nela o personaxe Werther afirma que\u00a0 \u00abOssian desprazou no meu coraz\u00f3n a Homero\u00bb.<\/p>\n

Esta \u00faltima obra foi a primeira novela representativa da literatura alem\u00e1 moderna e converteuse no modelo de moitas narraci\u00f3ns de \u201cEntusiasmo\u201d; fomentou o gusto por \u201co absoluto\u201d, xa sexa en amor, arte ou pensamento e influ\u00edu en todos os escritores contempor\u00e1neos.
\nHerder constit\u00fae un dos piares do movemento rom\u00e1ntico, que lle debe alg\u00fans dos seus conceptos fundamentais, como o de \u00abVolksgeist\u00bb (xenio do pobo), motor e sentido profundo da historia e das expresi\u00f3ns art\u00edsticas e culturais dos pobos.<\/p>\n

Thomas Jefferson (1743 \u2013 1826) o terceiro presidente dos Estados Unidos de Am\u00e9rica, entre 1801 e 1809, e o principal autor da \u201cDeclaraci\u00f3n de Independencia dos Estados Unidos\u201d mantivo correspondencia con Macpherson ped\u00edndolle unha copia manuscrita en ga\u00e9lico dos poemas de Ossian que nunca recibiu.
\nEn Italia Giacomo Leopardi (1798-1837) co \u201cCanto Nocturno dun Pastor Errante de Asia\u201d, bebeu do repertorio de Ossian para extraer temas e suxesti\u00f3ns.
\nEn Espa\u00f1a o primeiro tradutor de Macpherson foi o avogado valisoletano Jos\u00e9 Alonso Ortiz (Obras de Ossian -1788), logo seguiron Pedro de Monteg\u00f3n (\u00abFingal\u00bb e \u00abTemora\u00bb, 1800) e m\u00e1is tarde o pai Marchena (1804). Juan Francisco de Masdeu, xesu\u00edta, defendeu na s\u00faa \u00abHistoria Cr\u00edtica de Espa\u00f1a e da Civilizaci\u00f3n Espa\u00f1ola\u00bb (1790) que tanto iberos coma celtas eran aborixes da Pen\u00ednsula e que dende ela partiron cara a Europa. Foi o co\u00f1ecemento de Macpherson no seu exilio franc\u00e9s o que introduciu a Espronceda na est\u00e9tica do Romanticismo. Desta \u00e9poca procede o \u201cHimno ao sol\u201d.
\nEN GALICIA
\nImos referirnos seguidamente ao inicio das teor\u00edas celtistas en Galicia e ao seu devir ata principios do s\u00e9culo XX.
\nNas obras dalg\u00fans eruditos, sobre todo, relixiosos do s\u00e9culo XVIII, como Vide, Fl\u00f3rez e na obra de Cornide, aparecen por primeira vez os celtas, pero simplemente como un pobo m\u00e1is dos que chegaron a Galicia. Ata ent\u00f3n a historiograf\u00eda tradicional recorrera a heroes troianos, fenicios ou gregos fac\u00e9ndoos fundadores dalgunhas cidades galegas como nos casos de Tui (Tyde) ou Pontevedra (Te\u00fakros).
\nA incorporaci\u00f3n dos celtas como elemento crave para explicar Galicia foi obra do historiador liberal Vera e Aguiar, quen afirmou na s\u00faa \u201cHistoria de Galicia\u201d, escrita en 1832 (a\u00ednda que se publicou en 1838), que Galicia era o aut\u00e9ntico berce orixinario dos celtas, de todos os celtas europeos, ata o punto de soster que \u201cest\u00e1 f\u00f3ra de d\u00fabida de que os nosos celtas son os antepasados dos francos e non ao rev\u00e9s\u201d.
\nEra a forma de refutar as teses do catal\u00e1n Masdeu, que sostivera uns anos antes que os celtas eran orixinarios de Catalu\u00f1a. A reivindicaci\u00f3n do bo nome de Galicia era o obxectivo central da obra de Verea. A partires desta explicaci\u00f3n, a identidade galega tivo un compo\u00f1ente esencial na afirmaci\u00f3n de que a s\u00faa poboaci\u00f3n orixinaria era celta.
\nComo sinala Alfonso Mato: \u201cA partir de Verea os celtas acadar\u00e1n unha presenza singular na nosa historiograf\u00eda e na nosa cultura, e con Murgu\u00eda pasar\u00e1n a converterse no mito fundador da comunidade, nun elemento diferenciador esencial da naci\u00f3n galega. Pero ser\u00e1n outros celtas, como outros tam\u00e9n son os que hoxe est\u00e1n presentes nos libros de historia, porque o celtismo non pode pode ser entendido como un mito unitario que vai pasando dos escritores dun s\u00e9culo aos doutro, sen\u00f3n que, como todos os temas hist\u00f3ricos, est\u00e1 suxeito a rupturas e continuidades\u00bb.
\nOs postulados de Verea ser\u00e1n seguidos case ao p\u00e9 da letra por Mart\u00ednez Pad\u00edn e convertidos en bandeira de reivindicaci\u00f3n pol\u00edtica por Antol\u00edn Faraldo (1842).
\nTanto Verea e Aguiar, coma Mart\u00ednez Pad\u00edn formaban parte do grupo de intelectuais galegos que neses anos, concretamente en 1840, se unen coa finalidade de lograr o reco\u00f1ecemento dunha provincia \u00fanica para Galicia que o ministro Javier Burgos dividira en catro en 1833. Para iso contaron con unha importante rede propagand\u00edstica formada por unha quincena de xornais que exaltaban os elementos c\u00e9lticos do pobo galego. Historiadores e escritores como os citados e Antol\u00edn Faraldo defend\u00edan a importancia do celtismo e o druidismo (a relixi\u00f3n dos pobos celtas), acoutaban xeograficamente o territorio da \u00abC\u00e9ltica Hisp\u00e1nica\u00bb ou investigaban as orixes ga\u00e9licas do idioma galego.<\/p>\n

\"\"
Antol\u00edn Faraldo<\/figcaption><\/figure>\n

Precisamente, Antol\u00edn Faraldo, un confeso revolucionario, dirixiu co apoio de varios xefes militares unha revoluci\u00f3n galeguista que finalmente foi derrotado e os seus dirixentes militares fusilados o 26 de abril de 1846 na vila de Carral.
\nDurante eses anos seguen aparecendo outras publicaci\u00f3ns que se mergullan na orixe da poboaci\u00f3n galega. As\u00ed, Jos\u00e9 Montero e Ar\u00f3stegui publica en 1858 a s\u00faa \u201cHistoria e Descrici\u00f3n del Ferrol\u201d e bas\u00e9ase en certos nomes de localidades como Gomariz para chegar \u00e1 mesma conclusi\u00f3n que Alfonso X ou o abate Pezron en Francia, \u00e9 dicir, que o noso primeiro antepasado foi tam\u00e9n Gomer.
\nO celtismo conv\u00e9rtese en doutrina pol\u00edtica de base claramente racista en Fulgosio (1865): \u201c\u2026y es injusto e infundado agravio a nuestros padres, que por celtas \u00e9 iberos eran aryos, el compararlos con el salvaje de Am\u00e9rica, a quien Dios va haciendo desaparecer de la haz de la tierra. Jam\u00e1s el americano, salvaje o a medio civilizar, de sangre inferior\u00edsima a la blanca, supo hacer frente con \u00e9xito a un pu\u00f1ado de esforzados aventureros europeos; al paso que Roma necesit\u00f3 su mejor general y m\u00e1s grande hombre, C\u00e9sar, para se\u00f1orear las Galias, hallando incre\u00edble resistencia en Espa\u00f1a, cuya conquista le cost\u00f3 dos siglos y torrentes de sangre!\u00bb
\nComo sinala Pe\u00f1a Santos base\u00e1ndose en varios autores: \u00abLa historiograf\u00eda rom\u00e1ntica gallega se asentar\u00e1 ideol\u00f3gicamente en una b\u00fasqueda, consciente o inconsciente, de los fundamentos del hecho diferencial gallego. No se tratar\u00e1 ahora tanto de hacer de la poblaci\u00f3n de Galicia la m\u00e1s antigua de la Pen\u00ednsula sino que lo verdaderamente importante ser\u00e1 que esa poblaci\u00f3n sea diferente,\u00a0sobre todo frente a la castellana, diferencia que forzosamente habr\u00e1 de ser de \u00edndole racial. Para marcar ese antagonismo se inventar\u00e1 el celtismo, que se convertir\u00e1 inmediatamente en el elemento nuclear sobre el que se har\u00e1 pivotar toda la Historia de Galicia\u00bb .<\/p>\n

\"\"
Manuel Murgu\u00eda retratado por Avill\u00f3n.<\/figcaption><\/figure>\n

Pero ser\u00e1n Manuel Murgu\u00eda e o \u00abbardo\u00bb Eduardo Pondal os verdadeiros impulsores do ideario galeguista de ra\u00edz c\u00e9ltico. O primeiro foi quen elevou o hipot\u00e9tico celtismo de Galicia \u00e1 categor\u00eda de aut\u00e9ntico dogma hist\u00f3rico.
\nMurgu\u00eda rectificou a Verea sostendo que os celtas non \u00e9 que fosen orixinarios de Galicia, sen\u00f3n que eles foron os aut\u00e9nticos conquistadores de Galicia, \u00e9 dicir, que se trataba dun pobo externo, procedente directamente de Europa, que se asentou sobre un territorio ao que logo os romanos chamaron Galicia, en virtude dun proceso de invasi\u00f3n que acabou por someter ao seu ditado a poboaci\u00f3n preexistente.
\nTal como sinala Ram\u00f3n Villares: \u00abPara decilo por boca do propio Murgu\u00eda, \u00abo celta \u00e9 o noso \u00fanico, o noso verdadeiro devanceiro\u00bb. \u00bfPorqu\u00e9 sostivo Murgu\u00eda de forma tan rexa a natureza c\u00e9ltica da etnia galega? Desde logo, non foi porque fixese especiais pesquisas de car\u00e1cter arqueol\u00f3xico ou antropol\u00f3xico sobre o pasado galego. O celtismo murguiano ten o seu fundamento nos textos de autores grecolatinos e, sobre todo, na influencia que a historiografia francesa exerceu sobre a sua obra, desde os irm\u00e1ns Thierry ata o conde de Gobineau. Apuntarse a unha explicaci\u00f3n racista (no senso m\u00e1is descriptivo que esta palabra ten no s\u00e9culo XIX) das orixes do pobo galego era estar \u00e1 moda intelectual do momento. \u2026\u00bbOs celtas, en tanto que pobo europeu, da familia ariana, emparentaban aos galegos cos pobos m\u00e1is exitosos da Europa do seu tempo e, sobre todo, establec\u00eda unha clara diferencia respecto dos pobos de maior\u00eda semita que moraban no resto da peninsula ib\u00e9rica. Ter aos celtas por devanceiros era dispo\u00f1er dun antepasado ilustre e distinto, adem\u00e1is de ser claramente superior. Adem\u00e1is, era un devanceiro que apenas experimentara mudanzas co paso do tempo, porque, como decote observa Murgu\u00eda, a fasqu\u00eda dos paisanos que o patriarca v\u00eda nas feiras galegas do seu tempo asemell\u00e1base moito \u00e1 descripci\u00f3n que os textos antigos fac\u00edan dos celtas.<\/p>\n

\"\"
Murgu\u00eda, Curros, Carr\u00e9 Aldao, Eladio Rodriguez e outros membros da Academia en 1904.<\/figcaption><\/figure>\n

Gracias ao celtismo, Murgu\u00eda puido predicar a existencia dunha \u00abnacionalidade galega\u00bb, que ti\u00f1a m\u00e1is semellanzas cos habitantes de Breta\u00f1a ou Pa\u00eds de Gales, que cos da Espa\u00f1a mediterr\u00e1nea. O corolario desta afirmaci\u00f3n era doado de establecer: as fronteiras pol\u00edticas establecidas na formaci\u00f3n da Espa\u00f1a moderna non respond\u00edan \u00e1 unicidade \u00e9tnica dos seus habitantes. Unha parte deles, os de orixe celta eran diferentes e estaban por riba das fronteiras administrativas. A importancia que esta apelaci\u00f3n ao celtismo tivo para a formulaci\u00f3n da ideolox\u00eda do rexionalismo galego foi enorme, como te\u00f1en demostrado os estudios de M\u00e1iz e de Beramendi. No texto que escribiu Murgu\u00eda para refutar as teses\u00a0antirexionalistas de S\u00e1nchez Moguel asevera o noso historiador que os \u00abpobos do noroeste\u00bb, en raz\u00f3n da sua historia, lingua e sentimentos, constituen unha \u00abnaci\u00f3n con caracteres propios, claramente distinta dos que configuran o Estado espa\u00f1ol\u00bb.
\nInfluido por \u201cO libro das Invasi\u00f3ns\u201d, unha serie de relatos \u00e9picos dos heroes irlandeses, Murgu\u00eda, merg\u00fallase nas tradici\u00f3ns e arqueolox\u00eda galega en busca dunha identidade celta. A s\u00faa enciclop\u00e9dica obra \u201cHistoria de Galicia\u201d \u00e9 unha mostra diso. Para Murgu\u00eda, os celtas eran a raza superior, a raza aria, creadora da civilizaci\u00f3n occidental.
\nSe ben Murgu\u00eda sinalara en \u201cOs Precursores\u201d que \u201cas\u00ed como \u00e9 certo que lingua distinta acusa diversa nacionalidade, as\u00ed neces\u00edtase conservar a s\u00faa lingua para que a nacionalidade persevere\u201d.
\nA pesar da importancia que Murgu\u00eda lle outorga \u00e1 lingua, non debemos pensar que esta constit\u00fae o centro da s\u00faa argumentaci\u00f3n acerca da naci\u00f3n. O eixe da argumentaci\u00f3n nacional muguiana \u00e9, en realidade, a raza, e dela derivan o resto dos elementos org\u00e1nicos que constit\u00faen un pobo, inclu\u00eddo o idioma.
\nNos seus estudos cree achar as similitudes lendarias, topon\u00edmicas e mesmo raciais de Galicia e outras naci\u00f3ns celtas como Irlanda, Breta\u00f1a ou Escocia. Son enormemente interesantes as s\u00faas investigaci\u00f3ns sobre os parecidos entre os nomes dos lugares sagrados das naci\u00f3ns celtas. No plano arqueol\u00f3xico c\u00e9ntrase na similitude de armas ou ornamentos. Deste modo compara, por exemplo, uns torques achados en Galicia con outros expostos no museo arqueol\u00f3xico de Dubl\u00edn. Pero onde pon unha maior \u00e9nfase \u00e9 nas crenzas e rituais que a\u00ednda hoxe se practican na Galicia rural. Por exemplo, o mito da Santa Compa\u00f1a, unha comitiva de almas en pena que vagan polos bosques, e que segundo el se repite noutros lugares de forte tradici\u00f3n celta. Tam\u00e9n a existencia de meigas ou mulleres sabias \u00e9 para Murgu\u00eda unha reminiscencia das antigas druidesas.
\nA idea de Murgu\u00eda \u00e9 que os galegos somos celtas que recibimos o reforzo doutra raza aria, a sueva. Fronte aos castel\u00e1ns que se contaminaron con elementos sem\u00edticos, os galegos mantiveron a pureza aria. E \u00e9 que as diferenzas biol\u00f3xicas entre os humanos xeran distintas razas e estas crean a s\u00faa propia cultura de acordo coas potencialidades que levan inscritas no sangue. Por iso hai razas e culturas inferiores fronte a razas e culturas superiores, e por iso \u00e9 tan importante que as razas superiores non se contaminen coa mestura doutras inferiores.
\nPara Murgu\u00eda a \u00abcelticidad\u00bb \u00e9 o elemento esencial da identidade galega e non se cansa de dar argumentos e xustificaci\u00f3ns para apoiar este status especial de Galicia.
\nEn 1888 publica a s\u00faa obra \u201cGalicia\u201d onde os celtas ocupan un lugar prominente dedic\u00e1ndolles o Cap\u00edtulo II da obra. Na s\u00faa opini\u00f3n, Galicia estar\u00eda poboada, antes da invasi\u00f3n celta, por cavern\u00edcolas semihumanos: \u00abGracias que sea dado presumir que eran pocos y fueron pronto despojados\u00bb.
\nA continuaci\u00f3n tivo lugar a fundaci\u00f3n da patria galega da man dos celtas arios: \u00abEl d\u00eda en que las tribus c\u00e9lticas pusieron el pie en Galicia y se apoderaron del extenso territorio que compon\u00eda la provincia gallega, \u00e1 la cual dieron nombre, lengua, religi\u00f3n, costumbres, en una palabra, vida entera, ese d\u00eda concluy\u00f3 el poder de los hombres inferiores en nuestro pa\u00eds\u00bb.
\nSeguidamente ve como unha mostra inequ\u00edvoca do celtismo os monumentos megal\u00edticos: \u00abTodo dice, por lo tanto, que el celta se apoder\u00f3 de Galicia como verdadero vencedor; esto es, por entero y para siempre. \u00c9l cubre durante los siglos nuestro territorio, es su verdadero poseedor: sus hijos acampan todav\u00eda en los mismos lugares que ellos le dieron por patria. (?) Los mismos monumentos prehist\u00f3ricos pueden adjudic\u00e1rsele sin temor, al menos en su mayor parte. Nada hay en nuestra antig\u00fcedad que de ella no venga \u00f3 con ella no empiece. El celta es nuestro \u00fanico, nuestro verdadero antepasado\u00bb.<\/p>\n

\"\"
Castro de Santa Tegra<\/figcaption><\/figure>\n

Cando se refire \u00e1s lendas irlandesas di que hai que ter en conta que: \u00abpalpita un algo real y efectivo superior a los hechos imaginarios de que se supone derivan. No deben desde\u00f1arse: gracias a ellas sabemos que los conquistadores pertenec\u00edan a la raza de Gael, que de las costas gallegas partieron (?)\u00bb
\nEn clara sinton\u00eda co seu ideario celtista, Murgu\u00eda ser\u00e1 o primeiro en intentar, por todos os medios posibles, facer coincidir a actual localizaci\u00f3n das principais vilas e cidades de Galicia con antigos asentamentos \u201cc\u00e9lticos\u201d, os castros. Como sinala Antonio de la Pe\u00f1a Santo, \u00e1 luz da nova ideolox\u00eda, xa non era tan honroso para unha cidade ser fundada por un heroe grego ou un patriarca b\u00edblico; agora era preciso buscar uns fundadores m\u00e1is acordes coa nova e peculiar forma de ver as cousas. Toda cidade que se prezase ti\u00f1a que ter o seu pasado celta, e se non hab\u00eda resto ning\u00fan que permitise aventurar a presenza dun poblado castrexo -sempre se identificou os celtas cos habitantes dos castros- no seu seo, pois se inventaba e asunto conclu\u00eddo. Isto \u00e9, nin m\u00e1is nin menos, o que fai Murgu\u00eda con Pontevedra, cando critica a forma en que foi considerada colonia grega: \u201c\u2026tomando a los celenos por helenos, hicieron de una tribu c\u00e9ltica un pueblo griego\u2026\u201d.
\nMurgu\u00eda tam\u00e9n participou na chamada \u00abCova C\u00e9ltica\u00bb. Xurd\u00edu na Coru\u00f1a, na librar\u00eda de Eugenio Carr\u00e9 Aldao e converteuse nun centro cultural que desempe\u00f1ou un importante papel no proceso de construci\u00f3n dunha identidade galega ao converterse nun activo n\u00facleo de defensa do celtismo. Os seus integrantes apaixon\u00e1ronse pola mitolox\u00eda, a arqueolox\u00eda misteriosa, o orientalismo ou a busca da Atl\u00e1ntida.
\nMurgu\u00eda un\u00eda, a s\u00faa importante categor\u00eda intelectual, o reco\u00f1ecemento un\u00e1nime das m\u00e1is altas instituci\u00f3ns galegas cara \u00e1 s\u00faa persoa. Dende o seu posto de Presidente da Real Academia Galega, xunto ao resto dos integrantes da Cova C\u00e9ltica, institucionalizar\u00e1 o celtismo como unha doutrina indisoluble do seu modelo nacionalista. O e os seus af\u00edns lograr\u00e1n que o celtismo se oficializase ao entrar a formar parte do himno galego e que se convertese en dogma, s\u00edmbolo e bandeira de Galicia.
\nO \u00fanico que ousou opo\u00f1erse a estas teses dende o punto de vista historiogr\u00e1fico foi o historiador Celso Garc\u00eda de la Riega que, na s\u00faa \u201cGalicia Antiga\u201d escribiu: \u00abLa afirmaci\u00f3n de que la poblaci\u00f3n primitiva de Galicia anterior a la colonizaci\u00f3n fenicia, pertenec\u00eda a la raza de los celtas, ni a\u00fan merece los honores de la discusi\u00f3n por hallarse en pugna no s\u00f3lo con los elementos hist\u00f3ricos y cient\u00edficos que hab\u00eda cuando ha sido emitida, sino tambi\u00e9n con los encontrados posteriormente\u00bb.
\nEse mesmo autor, cando volva aparecer a reimpresi\u00f3n do segundo tomo da \u201cHistoria de Galicia\u201d de Murgu\u00eda, volve enfrontarse a el chegando a cualificalo de \u00abhistoricida\u00bb: \u00abMurgu\u00eda, pues, se ha dedicado a historiador , sin comprender bien la delicada importancia moral de tal sacerdocio y sin poseer todas las facultades y elementos necesarios para cultivar la ciencia. No es de extra\u00f1ar que haya cometido tantos desaciertos: su desconocimiento de ciertas materias que se relacionan con la historia y su temeridad rebosan en todos los cap\u00edtulos de su obra\u00bb
\nNunha p\u00e1xina ri\u00f1e agriamente ao malogrado Mart\u00ednez Pad\u00edn por cualificar de c\u00e9lticos aos castros e na seguinte di que \u00abcon raz\u00f3n se atribuyen los castros a los celtas, a simple vista y a\u00fan de memoria, resuelve por adivinaci\u00f3n lo que los filol\u00f3gos m\u00e1s esclarecidos encuentran oscuro, y sentencia \u00abvelis nolis\u00bb cuales gallegos son de raza celta, semita, griega, romana o germ\u00e1nica, pero en otro sitio se encara con el antrop\u00f3logo Broca y le dice que los caracteres f\u00edsicos\u00a0son de m\u00e1s dif\u00edcil investigaci\u00f3n que los ling\u00fcisticos, sin perjuicio de ocultarnos cuidadosamente qu\u00e9 condiciones del idioma gallego sirven de fundamento para decretar que en su formaci\u00f3n obedeci\u00f3 a las leyes de las lenguas celtas. \u00abMera palabrer\u00eda\u00bb?
\nNa poes\u00eda galega ser\u00e1 Eduardo Pondal (1835-1917) no que deixen m\u00e1is pegada os poemas de MacPherson e o celtismo de Manuel Murgu\u00eda, como sucede en \u00abQueixumes dos pinos\u00bb (1886).<\/p>\n

\"\"
Eduardo Pondal<\/figcaption><\/figure>\n

Eduardo Pondal identificou ata tal punto a s\u00faa patria co fogar de Breog\u00e1n, que na s\u00faa obra apenas aparece o nome de Galicia. Renunciou pronto \u00e1 s\u00faa profesi\u00f3n de m\u00e9dico e dedicouse dende ent\u00f3n \u00e1 poes\u00eda. Na s\u00faa cidade natal, a Coru\u00f1a, na xa mencionada \u00abCova C\u00e9ltica\u00bb, Mugu\u00eda deulle a co\u00f1ecer os poemas osi\u00e1nicos de Macpherson. Pondal viuse a se mesmo no papel de bardo da naci\u00f3n galega, como gu\u00eda espiritual e int\u00e9rprete do destino de Galicia: pobo de bardos, froito das mesmas entra\u00f1as do heroico e m\u00edstico patriarca Breog\u00e1n.
\nCunqueiro ironiza sobre esta obra \u00e1 que cualifica de poemas ossianicos: \u00abClaro Pondal non sab\u00eda celta e ti\u00f1a que inventar nomes para os celtas \u00bfque fai? colle os nomes das aldeas de Berganti\u00f1os, da Terra de Xallas, de Ponteceso, de Carballo, de Camari\u00f1as, de Xornes, e estos nomes de lugares, estes nomes de\u00a0bosques ou estes nomes de montes ou de r\u00edos transf\u00f3rmaos en nomes de celtas, en nomes de fermos\u00edsimas rapazas, em nomes de grandes reises, hai un pinar que se chama Gundar, bueno pois ent\u00f3n vai Pondal e inventa unha fada que se chama Gundar que tem o cabelo de ouro\u2026 en fin \u00e1 parte de mesturar com eles nomes como o de Fingal, um dos heroes t\u00edpicos dos poemas macphersonianos, e ent\u00f3n de a\u00ed v\u00e9n xa esta incontenible riada: os galegos somos celtas\u2026\u00bb
\nEn 1891 tiveron lugar en Tui os primeiros Xogos Florais de Galicia que se denominaron as\u00ed porque xa non \u00edan ser dunha cidade sen\u00f3n de toda Galicia. Foron promovidos polos rexionalistas galegos e neles propux\u00e9ronse utilizar unicamente o galego, mesmo nas conversaci\u00f3ns entre eles, a\u00ednda que poucas veces cumpriron co que previran.
\nNos Xogos Florais da Coru\u00f1a de 1861 nacera a poes\u00eda en galego e nos de Tui naceu a prosa cos discursos de Murgu\u00eda e Bra\u00f1as.
\nNese momento hist\u00f3rico queremos destacar a importancia que adquirira o celtismo entre os intelectuais galegos do momento.
\nMurgu\u00eda no discurso que pronuncia nos Xogos Florais de Galicia o d\u00eda 24 de xu\u00f1o de 1891 recorda a figura de Mois\u00e9s e a chegada \u00e1 Terra Prometida. \u00abe vede como pasado o noso deserto, xa sona para nos, lonxe, moy lonxe o romor d’as olas d’o mar Roxo; xa temos as t\u00e1boas da nosa ley e froreceu a vara d’Aaron; xa sa\u00edmos da casa de servidumbre, no m\u00eas da nova colleita; xa estamos \u00f4 pe do Xordan, e a nosas tendas lev\u00e1ntase baixo o ceo da terra prometida\u00bb.
\nMurgu\u00eda insiste como insistir\u00e1n os nacionalistas da Xeraci\u00f3n \u00abN\u00f3s\u00bb en ver as diferenzas entre a Espa\u00f1a celta e a central e meridional. No mesmo discurso sinala que \u00abA nosa poes\u00eda ten por musa o sentimento, mentras qu\u00e9 a da Espa\u00f1a central e meridional, soyo a imaxinaci\u00f3n\u00bb.
\nDurante ou seu discurso seguir\u00e1 informando sutilmente os o\u00edntes que o galego \u00e9 totalmente europeo, a diferenza de boa parte dos espa\u00f1ois que a\u00ednda seguen influ\u00eddos pola raza sem\u00edtica.
\n\u00abEsta terra a\u00ednda xunta por verdadeiro milagre geologico a das islas brit\u00e1nicas, tem como xa fixeron nota-los sabios, unha flora e unha fauna europea. E posto que dades, com’\u00e9 xusto, tanta importancia \u00f4 feito da raza e do medio ambiente, confesade que si o home vive na terra que lle compre, sa raza ariana que aqu\u00ed fixo asento segu\u00e9u o pa\u00eds, o home destas terras \u00e9 por enteiro europeo\u00bb
\nRemata o seu discurso recordando a existencia en Galicia da tumba do ap\u00f3stolo Santiago que mant\u00e9n a Galicia afastada das sombras sem\u00edticas que a\u00ednda se mante\u00f1en en Espa\u00f1a: \u00abPensemos que n’en valde temos en Galicia os restos daquel celeste guerreiro, enemigo da xente de Mahoma\u00bb Homes europeos, homes de Cristo, a victoria est\u00e1 por nos. Os homes do Koran, os semitas que inda erran como sombras po-las terras d’Espa\u00f1a soyo importan porque son un perigo e un estorbo\u00bb.<\/p>\n

\"\"
Medalla conmemorativa dos Xogos Florais de Tui de 1891.<\/figcaption><\/figure>\n

O discurso de Murgu\u00eda foi publicado por varios medios, inclu\u00edda \u201cLa Voz de Galicia\u201d e acadou moito eco en toda Espa\u00f1a. O gran pol\u00edtico e orador Emilio Castelar pronunciou un discurso no Congreso para rebater as afirmaci\u00f3ns de Murgu\u00eda. Vexamos o par\u00e1grafo que m\u00e1is nos interesa:
\n\u00a1Oh! \u00bfno da pena ver que en la dulce, blanda, y melodiosa y suave Galicia, tan patriota, tan espa\u00f1ola, tan enemiga de todos nuestros enemigos, la maravillosa Galicia del Puente de San Payo, de los grandes batallones literarios, de la m\u00fasica y de la poes\u00eda del alma, tierra de toda nuestra predilecci\u00f3n y de todas nuestras devociones, hay todav\u00eda un escritor amigo de los dos, del Sr. Presidente del Consejo y m\u00edo, (el Sr. Murgu\u00eda) un escritor insigne, que nos diga que los gallegos han sido conquistados, que se van a ir con los portugueses y que nosotros somos semitas y \u00e1rabes que llevamos la cimitarra y que los sometimos por la fuerza, cuando los queremos como hermanos mayores con todo nuestro coraz\u00f3n\u00bb?
\nPor outra parte, a obra ga\u00f1adora dos Xogos Florais titulada \u00abDesperta\u00bb ref\u00edrese a Galicia e a s\u00faa necesidade de que tome conciencia de se mesma, e como non pod\u00eda ser doutro modo, o seu autor, o escritor e xornalista Eladio Rodr\u00edguez Gonz\u00e1lez ref\u00edrese \u00e1 condici\u00f3n c\u00e9ltica de Galicia.
\nVexamos uns versos:
\n\u00abC\u00e9ltica inspiraci\u00f3n, musa que d\u00f3rmes
\nO sono da inominia, acurrunchada
\nNo mesmo leito ond’hoxe s’espriguizan
\nAs n\u00f3sas m\u00e1is risonas esperanzas;\u2026?
\n\u00a1D\u00e9sperta d’unha ves, c\u00e9ltica musa,
\nQu’\u00e9 tempo xa que despertando vayas!
\nDesperta d’unha ves, para qu’entros hinos
\nD’as vencedoras e trunfales marchas
\nEscoitemol-os c\u00e1ntecos guerreiros
\nQu’os indomabres celtas entoaban
\nNo fragor das conquistas viutoriosas\u2026
\nUn dos principais rexionalistas, Salvador Cabeza de Le\u00f3n, le tam\u00e9n un poema por el composto e o seu tema tam\u00e9n ten referencias celtas.
\n\u00bfQu\u00e9 ten a c\u00e9ltica virxen?
\n\u00bfPorq u?a todas partes xira
\nos ollos d?a c\u00f3r d?o ceo,
\na nobre cabeza erquida?
\nCon estes \u00faltimos versos dou por finalizada esta versi\u00f3n sobre o inicio do celtismo en Europa, Espa\u00f1a e Galicia.
\nNa medalla conmemorativa dos Xogos Florais de Galicia de 1891, aparece a frase dos evanxeos: \u00abXorde et Ambula\u00bb que dixo Cristo ao resucitar a L\u00e1zaro, que ser\u00eda logo o lema dos rexionalistas galegos e que tomar\u00eda Bra\u00f1as para o seu poema, Coma nos, eles:
\n\u00a1Ergue, labregol \u00a1\u00c9rguete e anda!
\n\u00a1Coma en Irlanda! \u00a1Coma en Irlanda!<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Este artigo foi publicado orixinalmente en castel\u00e1n en d\u00faas partes, por Amando Ba\u00f1os Rodr\u00edguez nos bolet\u00edns 15 e 16 do ano 2008. As elites pol\u00edticas e culturais e os medios de comunicaci\u00f3n de que dispo\u00f1en desempe\u00f1an un papel clave na invenci\u00f3n e reinvenci\u00f3n das naci\u00f3ns. Entre un amplo n\u00famero de posibilidades (cultura dos castros, celtas, … Continuar leyendo \u00abO celtismo en Galicia\u00bb<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35"}],"collection":[{"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56,"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35\/revisions\/56"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/blognuevo.arqueoloxico.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}